फोब्र्समा नेपाली युवा

विजय तिमल्सिना, वैशाख ८, २०७४

अमेरिकी बिजनेस म्यागेजिन फोब्र्सले अघिल्लो साता एसियाका ३० वर्षमुनिका ३ सय प्रभावशाली युवाको सूची प्रकाशित गर्दा ५ नेपालीको नाम पर्‍यो । लगत्तै ती नेपाली युवा एकाएक चर्चित हुने नै भए । फोब्र्सले विभिन्न १० विधामा फरकखाले काम गरिरहेका ३०–३० जना युवाको सूची प्रकाशित गरेको थियो । त्यसमा पर्न कुल १ हजार २ सयले आवेदन गरेका थिए । 

सूचीमा अटाएका रवि कुमार (कोड फर नेपालका संस्थापक) अमेरिकामा छन् भने दुर्गम गाउँका बालबालिकालाई शिक्षामा सहयोग गरिरहेका दियालो फाउन्डेसनका संस्थापक सूर्य कार्की चीनको राजधानी बेइजिङमा अध्ययनरत छन् ।
सूची प्रकाशित भएलगत्तै ह्वाइट स्पेसका संस्थापकद्वय आशिष आचार्य र सविन भण्डारी अनि एक्सप्लोर ग्याजेटका संस्थापक प्रभात यादवको व्यस्तता बढेको छ । काठमाडौंमै रहेका उनीहरू मिडियाका आँखामा परेका छन् भने चिनेजानेकाले बधाई दिने क्रम रोकिएको छैन । 
पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट कम्प्युटर साइन्समा व्याचलर सकिनै लाग्दा आशिष आचार्य र सविन भण्डारीले अर्का एक साथीसँग मिलेर आफंैले डिजाइन गरेको टिसर्ट बेच्ने अनलाइन स्टोरको परिकल्पना गरेका थिए । कलेजकै क्लबका लागि टिसर्ट डिजाइन गरेको अनुभव उनीहरूको आधार थियो । घरबाट पाएको पकेट मनी बचाउँदै १५–२० हजारको लगानीमा सुरु भएको उनीहरूको सपनाले ५ वर्षमा करिब ४ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार गरिसकेको छ । थ्रेडपेन्ट्स नाम दिएर अनलाइनबाट टिसर्ट बिक्री सुरु गरेका उनीहरू कति सफल छन् वा असफल, मापनका लागि केही अंकहरूको सहारा लिनु ठीक हुन्छ ।
जस्तो : ५ वर्षको अवधिमा उनीहरूले लगानीकर्ताबाट ६२ लाख लगानी गरेका छन् र करिब ४ करोडको कारोबार गरेका छन् । तीन जना सहपाठीले सुरु गरेको कम्पनीको ‘टिम’ अहिले ३० पुगेको छ । र, कम्पनीले अहिले दैनिक सरदर डेढ सय दखि दुई सयसम्म अर्डरहरू घरघर पुर्‍याइरहेको छ । टिसर्ट बिक्रीबाट सुर भएको कम्पनी अहिले जुत्ता, ब्याग र घडीसहितका सामग्रीका लागि युवा पुस्तामाझ चर्चित छ । सायदै यिनै अंकहरूको आधारमा कम्पनीका संस्थापकद्वय रिटेलर्स एन्ड ई–कमर्श विधाअन्तर्गत फोब्र्सको प्रभावशाली सूचीमा अटाएका थिए ।
थ्रेडपेन्ट्स नामबाट सुरु भएको कम्पनी अहिले ह्वाइटस्पेस नामक प्यारेन्टल कम्पनीअन्तर्गत छ । ह्वाइटस्पेसअन्तर्गत बुट्टा नामक अर्को कम्पनीसमेत छ जसले डिजाइनरका लागि खुला प्ल्याटफर्म प्रदान गरिरहेको छ ।
सानो उमेरमा सानै पुँजीमा कम्पनी सुरु गरेका आशिष र सविनले यो अवधिमा धेरै पाठ सिकोका छन् र अनुभव बटुलेका छन् । जस्तो : उनीहरू आफ्नो सफलताको मापन अंकहरूमा नभई आफ्ना ग्राहकको व्यवहार परिवर्तनसँग जोडिएको बताउँछन् । अनलाइन सपिङ कल्चर विकास भए मात्रै आफू सफल हुन सक्ने धारणा उनीहरूको छ । ‘हामीले पछिल्ला समय मानिसलाई अनलाइन सपिङमा अभ्यस्त बनाउन पनि खर्चिएका छौं,’ आशिष भन्छन्, ‘त्यसका लागि कम्पनीको ब्रान्डिङमा ध्यान दिएका छौं ।’ आगामी वर्ष भिडियोमार्फत कम्पनीको ब्रान्डिङ बढाउने उनीहरूको लक्ष्य छ । र, कम्पनी फैलाउन ठूला लगानीकर्ताको खोजीमा पनि छन् ।
युट्युबर प्रभात यादव, २३, चिनाउन कुनै मिडिया आवश्यक पर्दैन, सायद । प्रविधिमा चासो राख्ने नेपाली र विदेशीका बीचमा उनी यसअघि नै प्रिय पात्र बनिसकेका छन् । प्रविधिसम्बन्धी जानकारी दिने उनको युट्युब च्यानल एक्सप्लोर ग्याजेट्समा हालिएका भिडियो लाखौंले हेर्छन् भने सब्सक्राइबर मात्रै ४ लाख २२ हजार कटिसकेका छन्, जसमा धेरै देशका प्रविधिप्रेमी समावेश छन् ।
मिडिया, मार्केटिङ र एडभरटाइजिङ विधामा उनलाई समावेश गर्दै फोब्र्सले लेखेको छ– च्यानलले नेपाली दर्शकमाझ नयाँ ग्याजेट्सको परिचय गराउँछ जुन नेपालमा पाउन गाह्रो र महँगो हुने गर्छ ।
इस्लिङ्टन कलेजबाट बीबीए सकेका प्रभात यो च्यानलको सफलताका पछाडिका एक्ला पात्र भने होइन । भिडियोमा ‘हे गाइज, ह्वाट्सअप’ भन्दै आफ्नो फरकखाले स्वर दिन आयुष विष्ट, नयाँ सामग्रीको विश्लेषण गर्ने सफल अधिकारी, भिडियोको स्क्रिप्ट र जनसम्पर्कको काम गर्ने सोहिल श्रेष्ठ, च्यानलमार्फत गेमिङ र त्यसका एसेसरिजबारे जानकारी बाँड्ने सम्मान विष्ट सबै पछिल्ला प्रविधि, ग्याजेट्ज, गेमिङबारे जानकारी दिन अहोरात्र खटिएका हुन्छन् ।
विद्यार्थी रहँदै एडसेन्स र मनिटाइजबारे जानकारी पाएपछि प्रभातले युट्युबर बन्ने योजना बुनेका थिए । ५ वर्षअघि ममीको ग्यालेक्सी एस फोन प्रयोग गर्दै एन्ड्रोइड फोन ‘रुट’ गर्न सिकाएको भिडियोले एक सातामै १० हजार भ्यु पाएपछि उनले यो क्षेत्रमा सम्भावना देखेका थिए । सुरुमा पकेट मनीबाटै सानातिना सामान किनेर रिभ्यु थालेका उनको टिम फैलिएको छ र अहिले उत्पादनकर्ता आफैंले समीक्षाका लागि सामान पठाउन थालेका छन् । केहीलाई उनीहरू आफैं सम्पर्क गर्छन् ।
सन् २०१५ को जुलाईमा अमेरिकी इंक म्यागेजिनले प्रकाशित गरेको थर्टी पावर प्लेयर इन टेक नामक लेखमा प्रभात र एक्सप्लोर ग्याजेट्स समावेश भएपछि कम्पनीको विश्वसनीयता अझै बढ्यो । लेखमा भनिएको छ– यी प्रविधि बजारलाई निर्देश गर्न यिनीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहन्छ ।
प्रविधिका फरक–फरक विषयमा अनुसन्धानमूलक भिडियोलाई च्यानलको सफलताको श्रेय देख्छन्, प्रभात । दैनिक जीवनमा उपयोगी हुने सस्ता सामानको परिचय गराउने र महँगा ग्याजेट्सको विशेषता बयान गरिएका ५ सय भिडियो एक्सप्लोर ग्याजेट्समा अपलोड भएका छन् । 
आफ्नो च्यानलमा स्वदेशीभन्दा विदेशी भ्युअर्स बढी भए पनि नेपालमै युट्युब कम्युनिटी स्थापना गरी संसारभरका मानिसको ध्यान खिच्ने खालको फरक काम गर्ने आफ्नो रहर पूरा हुनेमा आशावादी देखिन्छन् । र, आफ्नो अनुभव अरूलाई बाँड्न चाहन्छन् । भन्छन्, ‘युट्युब ठूलो प्लाटफर्म हो र यो भविष्यको सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम पनि हो । फरक खालको जानकारी दिने भिडियो हाले, आफू र भ्युअर्स दुवैलाई फाइदा हुन्छ ।’
वासिङ्टन डीसीमा विश्व बैंकको प्रमुख डिजिटल स्ट्राटेजिस्टका रूपमा कार्यरत जनकपुरका रविकुमारले पत्नी मिचेलसँग मिलेर स्थापना गरेको कोड फर नेपालले नेपालमा डिजिटल रिटरेसीलाई बढाउने लक्ष्य राखेको छ । अघिल्लो वर्ष मात्र उनीहरूले नेपालम्याप डट ओआरजी नामक वेबसाइट सार्वजनिक गरेका थिए । यसले नेपालसम्बन्धी तथ्यांकहरू जान्न सजिलो बनाइदिएको छ ।
फोब्र्सको सूचीमा अटाएका अर्का नेपाली सूर्य कार्की दियाले फाउन्डेसनका संस्थापक हुन् । चीनको राजधानी बेइजिङस्थित सिङ्वा विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत कार्कीले स्थापना गरेको दियालो फाउन्डेसनले नेपालका दुर्गम गाउँका बालबालिकालाई नि:शुल्क शिक्षाका लागि सहायता गरेको, कृषकलाई दिगो ऊर्जा र कृषिका लागि सहयोग गरिरहेको फोब्र्सले जनाएको छ । 

पूरा पढ्नुहोस्

हेलो टेक

वैशाख ८, २०७४

फेसबुकले दोस्रो न्युजफिडको परीक्षण गरिरहेको छ । एन्ड्रोइड र आईओएस डिभाइसमा फेसबुक एप प्रयोग गर्ने केही प्रयोगकर्ताले यसको छनक पाएका छन् । उनीहरूले आफ्नो फेसबुक न्युजफिडको तल नयाँ रकेट आइकन फेला पारेका छन् ।
पूरा पढ्नुहोस्

सालैजो नुवाकोटे नानी

हेलो शुक्रबार, वैशाख ८, २०७४

रोजीरोटीका लागि कतारी देश दुनियाँमा बस्दै आएकी नुवाकोटकी नानु घले छोटो छुट्टीमा भर्खरै घर फिरेकी थिइन् । तर, उता कतार छँदाको दौडधुपभन्दा यता घर बस्दाको कामकाजले उनलाई फुर्सद मिलेन ।
पूरा पढ्नुहोस्

संरक्षणमा युवा

विमल खतिवडा, वैशाख ८, २०७४

चितवन रत्ननगर नगरपालिका १ स्थित सौराहा चोकका सुराजन श्रेष्ठ २१ वर्षका भए । सहिद स्मृति बहुमुखी क्याम्पसमा बीबीएम आठौं सेमेस्टरमा पढ्दै गरेका श्रेष्ठ फुर्सदको समयमा प्राय: संरक्षणको कार्यमा जुट्छन् । उनी पढाइमा ह्याम्पर नहुने गरी संरक्षणमा सक्रिय हुन्छन् ।
पूरा पढ्नुहोस्

भोलेन्टियर टिचर्स

गणेश राई, वैशाख ८, २०७४

शिक्षा मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार शैक्षिक सत्र २०६४ मा कक्षा १ मा १३ लाख ३४ हजार १ सय ९४ जना भर्ना भए । तीमध्ये ४ लाख ६४ हजार ७ सय ४३ मात्रै भर्खरै सम्पन्न एसईई (स्कुल एजुकेसन एक्जाम) मा सहभागी भए । ६५ प्रतिशत विद्यार्थी कक्षा १० नपुग्दै कता लागे त ? राज्यका लागि ठूलो च्यालेन्ज रहेको यो प्रश्नमाथि धेरै बहस हुन्छ ।
पूरा पढ्नुहोस्

युथ फर चिल्ड्रेन

दामोदर न्यौपाने, वैशाख ८, २०७४

झापा लक्ष्मीपुरको हिमाली आधारभूत स्कुल शनिबार पनि खुलेको थियो । दुई वटा कोठामा राखेर बालबालिकालाई केही सिकाइँदै थियो । सानाका लागि एउटा कक्षा र ठूलाका लागि अर्कै कक्षा सञ्चालन भइरहेको थियो । सानाको कक्षामा १८ वर्षीय दिपिशा चापागाईंले गीत र नृत्य सिकाइरहेकी थिइन् । ५ देखि ८ वर्ष उमेर समूहका बालबालिका नाचगानमा खुबै रमाइरहेका थिए ।
पूरा पढ्नुहोस्