कति छन् यो मुटुमा घाउ...

गगन थापा,माघ २९, २०७३

१ ‘उहाँको हत्या गर्नेलाई अहिलेसम्म कारबाही गरिएको छैन ।’

आफ्नो श्रीमान् कृष्ण सेन इच्छुकको हत्या भएको १५ वर्षपछि पनि तक्मा केसी विक्षिप्त छिन् । माओवादी समर्थित साप्ताहिक पत्रिका सम्पादक तथा पत्रकार इच्छुकलाई २०५९, जेठ ६ गते सुरक्षाकर्मीहरूले यातना दिएर हत्या गरेका थिए । उनको शव अहिलेसम्म पनि पाएकी छैनन् केसीले ।


२ ‘हामी उहाँलाई कसरी मारिएको थियो बिर्सन सक्दैनौं ।’
कैलालीमा भएको माओवादी–सेना भिडन्तको बीचमा परी ज्यान गुमाएकी ६५ वर्षीया मातादेवी ओझाले आफ्नो जीवनको अन्त्य त्यति दर्दनाक हुन्छ भनेर सायदै कल्पना गरेकी थिइन् । दुई पक्षको चेपुवामा सर्वसाधारण पनि कसरी परे भन्ने उदाहरण हुन् उनी । उनका छोरा देवेन्द्र ओझा (बायाँ) भिडन्तपछि आफ्नो आमाको बीभत्स शव देखेर मर्माहत भएका थिए । उनलाई धेरैवटा गोली लागेको थियो । उनले आमाको शोक मनाउन पनि धेरै समय पाएनन्, किनकि त्यति बेला उनको छोरा लोकराज ओझा (दायाँ) सानै थिए । 

३‘उहाँको केही गल्ती थिएन, तैपनि उनीहरूले लगे ।’
नीलप्रसाद योगीलाई २०५९, वैशाख ४ गते तत्कालीन शाही नेपाली सेनाले बर्दियाबाट पक्राउ गरेर बेपत्ता बनाएको थियो । योगीका दुई श्रीमतीहरू मनोत्री योगी (बायाँ) र नीता योगी (दायाँ) अहिलेसम्म पनि श्रीमान् हराउनुको पीडाबाट मुक्त हुन सकेका छैनन् । उनीहरू आफ्नो श्रीमान्को वास्तविकता थाहा पाउन पर्खिरहेका छन् ।


४  ‘म तबसम्म खान्न, जबसम्म उनीहरूले मेरो छोरोलाई के गरे बताउँदैनन् ।’
द्वन्द्वकालमा मारिएका कृष्णप्रसाद अधिकारीकी आमा गंगामाया आफ्नो छोराको न्यायका लागि निरन्तर लडिरहेकी छन् । उनी र उनका श्रीमान् नन्दप्रसादले न्यायका लागि सँगै आमरण अनशन सुरु गरेका थिए । दु:खको कुरा, नन्दप्रसाद अधिकारीको अनशनकै क्रममा ३३४ औं दिन २०७१, असार २५ गते निधन भएको थियो ।


५ ‘मैले हात र आँखा गुमाएँ, धन्न ज्यान बाँच्यो ।’
शशीबहादुर आलेमगर (कमरेड ज्योति) हालसम्म पनि माओवादी सदस्य हुन् । माओवादीले अछामको मंगलसेनमा २०५८, फागुन ४ गते राति आक्रमण गर्दा उनी माओवादीका छापामार सैनिकका रूपमा त्यसमा सहभागी थिए । उक्त भिडन्तमा परी घाइते भएका कमरेड ज्योति हाल अपांगताका बाबजुद मजदुरी गर्छन् । उनी सुकुम्बासी वस्तीमा बसोबास गर्छन् ।

 

 

 


 

 


 ६ ‘मलाई हेर्नुस्, म कति प्रतिशत अपांग छु, ५० कि ५१ ?’
मणिराम अधिकारी नेपाली सेनाका जवान हुन् । सिन्धुलीमा गस्ती गरिरहेको बेला २०६२, असार १५ गते बारुदी सुरुङमा परेर उनले आफ्नो हात र आँखा गुमाए । अहिले उनी सैनिक ब्यारेकमै बस्छन् । अपांग भएसँगै उनको जीवन कष्टकर बनेको छ । सरकारले पनि उनलाई उपेक्षा गरेको छ । सरकारी नीतिअनुसार उनी ५० प्रतिशत अपांगको तहमा मात्र पर्छन् । ५१ प्रतिशत अपांगताको सूचीमा परेका भए उनको आश्रित परिवारलाई थप केही राहत मिल्थ्यो र छोराछोरीले छात्रवृत्तिमा पढ्न पाउँथे । माओवादीविरुद्ध सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगमा समेत उजुरी दिएका उनी आफूले न्याय पाउनेमा आशावादी छन् ।


७ ‘मैले पाएका यी तक्मा फिर्ता दिएर मेरो खुट्टा आउँछ ?’
काठमाडौंबाट सेनाको ट्रकमा सवार भएर कतै गइरहेको बेला नेपाली सेनाका जवान हिमाल अर्याल चढेको गाडी बारुदी सुरुङमा परेको थियो । विस्फोटबाट त उनी जोगिए तर उनको तल्लो भाग नचल्ने भयो । उनी हाल सेनाले नै उपलब्ध गराएको आवासमा बस्छन् र सेनाले उनलाई सहयोगी पनि दिएको छ । उनी हाल अपांगता भएकाहरूको नेपाली राष्ट्रिय बास्केटबल टिमको कप्तान छन् ।

८‘मेरी छोरीको हत्या हुँदा म धेरै रोएँ । अहिले पनि आँसु थामिएका छैनन् ।’
देवी सुनुवारको १५ वर्षीया छोरी मैना सुनुवारलाई सुरक्षाकर्मीहरूले पक्राउ गरी यातना दिएर हत्या गरेका थिए । सेनाले आन्तरिक छानबिनपश्चात् मैनालाई यातना दिएर मारिएको निष्कर्ष निकाल्दै तीन जनालाई छ महिनाको कैद सजाय सुनाएको थियो । देवी सुनुवार सेनाको उक्त आन्तरिक छानबिनविरुद्ध अहिले पनि संघर्षरत छिन् । आफ्नो छोरीको हत्यारालाई कानुनी कठघरामा नउभ्याएसम्म अन्तिम संस्कर नगर्ने अडानमा छिन् । मैनाको शव हालसम्म पनि त्रिवि शिक्षण अस्पतालको शवगृहमा छ ।
 
९  ‘मलाई अहिले पनि दुस्वप्नले सताउँछ ।’
माओवादी समर्थक भएको आरोपमा कपिलवस्तुको गोरुसिंगेबाट सेनाले नियन्त्रणमा लिएर जनक राउतलाई निकै यातना दियो । उनी सेनाको ब्यारेकबाट सकुशल निस्कन त सफल भए तर त्यहाँभित्र रहँदा पाएको यातनालाई अहिलेसम्म पनि भुल्न सकेका छैनन् । उनकै उजुरीको आधारमा कुमार लामालाई बेलायतमा पक्राउ गरी मुद्दा समेत दायर गरिएको थियो । तीन वर्षपछि यथेष्ठ प्रमाण नभएको आधारमा लामा रिहा भएका थिए ।


१०‘मेरो फोटो नफाल्नुहोस्, म चाहन्छु दुनियाँले देखून्– मलाई के गरिएको थियो ।’
चितवनको बाँदरमुडेमा २०६२, असार २२ गते एक हरिकला राई यात्रारत बस बारुदी सुरुङमा पर्‍यो । घटनामा ३८ जनाको ज्यान गयो भने, राईसहित ७० जना घाइते भएका थिए ।

 

 

 

 

पूरा पढ्नुहोस्

बल्लतल्ल बलेको दियो

गोकर्ण गौतम,माघ २९, २०७३

घरमा फिल्म हेर्ने मान्छेको धुइरो हुन्थ्यो । विदुर–६, नुवाकोटस्थित गाउँमा अन्त कतै टेलिभिजन थिएन पनि । तर त्यही घरको फुच्चे नरेशकुमार केसीलाई चाहिं टीभी कोठामा छिर्नै निषेध । फिल्मले पढाइ चौपट पार्छ भन्ने पिरलो थियो परिवारलाई । पूरा पढ्नुहोस्

‘प्रोफेसर साहेब’

हिमेश,माघ २९, २०७३

पुराना ब्राजिली खेलाडी रोनाल्डो भन्ने गर्थे, ‘जति बेला म गोल गर्थे, सबै प्रशंसा गर्थे । जति बेला म गोल गर्न चुक्थें, सबै मेरो शरीरलाई लिएर प्रश्न गर्थे ।’पूरा पढ्नुहोस्

नौटंकीलाई जीवन

जितेन्द्र साह,माघ २९, २०७३

न कुनै नाटकघर । न त कतै स्थायी मञ्च । न कुनै ठूलो आयोजना । न त कुनै विशिष्ट साहित्यिक हस्ती वा वरिष्ठ कलाकारको उपस्थिति । न कुनै पत्रकारलाई निम्ता । हेर्न टिकट पनि किन्नु नपर्ने । मन लागेको खाली ठाउँमा बोरा वा गुन्द्री वा तन्ना ओछयाएर बसे हुने ।पूरा पढ्नुहोस्

वर्गको विकल्प !

माघ २९, २०७३

सन् १९८९ मा ‘नेससनल इन्ट्रेस्ट’ मा छापिएको राजनीतिक वैज्ञानिक फ्रान्सिस फुकुयामाको निबन्ध ‘द एन्ड अफ हिस्ट्री ?’ ले पश्चिमी प्रजातन्त्रको निकै प्रशंसा गरेको थियो, ‘हामीले जे देखिरहेका छौं, यो शीतयुद्धको अन्त्य मात्रै होइन वा युद्धपछिको विशेष समयको इतिहास पनि होइन । पूरा पढ्नुहोस्

सम्झे–बिर्सेको

ध्रुवचन्द्र गौतम,माघ २९, २०७३

बिहान त आकाश सफा थियो, घाम लागेको थियो । घाम छेक्नका लागि पाल लगाइएको थियो । हामी पालभित्र नबसेर आधा पाल, आधा घाम भएको ठाउँमा बसेका थियौं । जीवा लामिछाने र रवीन्द्र समीर, अमर न्यौपाने पनि त्यहीं थिए ।पूरा पढ्नुहोस्

जातको समाजशास्त्र

कुमारी लामा,माघ २९, २०७३

जातको आधारमा कसैको बौद्धिकता माथि प्रश्न उठाउनु कतिको जायज होला ? एउटा सामान्यजस्तो लाग्ने घटनाले उमारिदिएको हो यो प्रश्न । फितलो विषयप्रतिको बेखबरीलाई औंल्याउँदै एक नाम चलेका लेखकले भयंकर ‘जजमेन्टल’ वाक्य बोलिपठाएका थिए पंक्तिकारप्रति ।पूरा पढ्नुहोस्

फरक संस्कृतिसित साक्षात्कार

शिल्पा कर्ण,माघ २९, २०७३

बिहानको ५ बजे सदाझैं एलार्म बज्यो, ‘जाग लम्क जम्क हे नौजवान हो...’ । अरू दिन एलार्म बन्द गरेर सुत्ने गरे पनि गएको शनिबार बिहानै सामाखुसी पुग्नुपर्ने हतारो थियो । त्यसैले उठेर तयार भई पुग्नुपर्ने समयभन्दा अलि ढिलै सवा ८ मा पुगियो । पूरा पढ्नुहोस्

प्रेमिकाभन्दा माथि...

सरोज जीसी,माघ २९, २०७३

विलियम बटलर यिट्सको ‘ही विसेज हिज बिलभेड वे(र) डेड’ कवितांशका यी ‘अनुवादित’ हरफमा जस्तै मड गन धेरै साहित्यप्रेमीलाई एक जना शक्तिशाली आधुनिक कवि तथा नाटककारद्वारा सिर्जित एक अलंकार हुन् । पूरा पढ्नुहोस्

‘रहस्यमय’ मृत्यु

माघ २९, २०७३

प्रत्येक दिन त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट १५ सय हाराहारीमा नेपाली तन्नेरी जागिरको खोजीमा मलेसिया, कतार साउदी अरबलगायतका देशमा पुग्छन् । पूरा पढ्नुहोस्

भ्रमर

माघ २९, २०७३

हिजोआफ्नै सुरमा पूरा पढ्नुहोस्

मायाको अध्यात्ममा मेरो थेसिस

रामगोपाल आशुतोष,माघ २९, २०७३

एक दिन तिमीमेरो मायाको प्रशंसा गर्दै चिप्लिनेछौपूरा पढ्नुहोस्

तीन पौराणिक प्रेमकथा

राम लोहनी,माघ २९, २०७३

ग्रीक पूराकथाका ओर्फियस र युरिडाइस, क्युपिड र साइकी, हिरो र लियान्डर, इजिप्टकी फराह क्लिओपेट्रा र मार्क एन्टोनी, केल्टिक पूराकथाका त्रिस्तान र इसुल्ट, रोमका रोमियो र जुलियट हुँदै लैला मजनु, हीर र राँझा, शाहजहाँ र मुमताज, अनि हाम्रै स्थानीय मुनामदनलगायत थुप्रै प्रेमकथाहरू इतिहासमा अमर छन् । पूरा पढ्नुहोस्

कन्फयुज्ड चिनियाँ

चेतनाथ आचार्य,माघ २९, २०७३

चीन भ्रमणमा आएका पत्रकारहरू हरिबहादुर थापा, गोकर्ण अर्याल, विजय पौडेललगायतका साथीहरूलाई गत वर्ष सन् २०१६ मे १८ तारिख बेइजिङस्थित लामा मन्दिरमा भेट्ने अवसर मिल्यो ।पूरा पढ्नुहोस्

९० अक्षरको इतिहास

देवेन्द्र भट्टराई,माघ २९, २०७३

कीर्तिपुरबासी अध्येता शुक्रसागर श्रेष्ठ काठमाडौं सहरमा चल्ने टेम्पो, माइक्रो अथवा बसका पछाडि लेखिने लहडी–साहित्य पढ्न मन पराउने सोखिनसमेत हुन् । माया–प्रेमका इतर कुराभन्दा पनि उनलाई सबैभन्दा अनौठो गरी छुने विषय हो— बुद्ध नेपालमै जन्मिएका हुन् भन्ने दाबी–निस्साको लेखोट ।पूरा पढ्नुहोस्